دانش و حرفه حسابداري در ايران و جهان سابقه طولاني دارد که آثار تاريخي به جاي مانده از قرنهاي گذشته ، بيانگر آن است.پيشينه حسابداري به قدمت تمدن انسان است و مطالعه لوحها و سنگ نبشته هاي تخت جمشيد بيانگر دستمزد کارگران ، مصالح به کار رفته و بهاي تمام شده است و به نوعي حسابداري علمي محسوب مي شود.همچنين در قوانين «حمورابي» بابل، مواردي در زمينه هاي مالي و پولي وضع شده است که نشان مي دهد حسابداري همزاد تمدن باستاني انسان است.
به طور کلي در هر رويداد و دانش بشري، کمابيش حسابداري و مسايل مادي مطرح شده است و حتي در ادبيات، رگه هاي آن ديده مي شود. براي نمونه:« بر احوال آن مرد بايد گريست که دخلش بود نوزده، خرجش بيست»
هر موضوع خوب و بي عيب و نقص هم با واژه حساب توصيف ميشود، مانند: آدم حسابي، خانه حسابي و خودروي حسابي.
پاسخگويي شفاف و روشن : آنچه در حسابداري نوين مطرح است، پاسخگويي مديران(پاسخ دهندگان) با استفاده از حسابداري به مردم (پاسخ گيرندگان) است. وقتي بر اساس توانايي هاي يک فرد، اختيار تصميم گيري درباره ي مسايل مالي و اقتصادي را به فرد مي دهند، او بايد از سيستم اطلاعات و کنترل دانش حسابداري استفاده کند تا بتواند براي انجام وظيفه پاسخگويي ، آماده باشد.بنابراين ايجاد و ترويج فرهنگ «حسابخواهي» و «حسابدهي» بايد در کل جامعه و به ويژه موسسه هاي اقتصادي و اجتماعي مورد توجه قرار گيرد، تا مديراني که اختيار هزينه کردن منابع مالي را کسب کرده اند، درباره اقدام هايشان پاسخگو باشند. کمااينکه وزارت اموراقتصادي و دارايي با پاسخوگويي به ديوان محاسبات و مجلس، پاسخگوي ماليات دهندگان است.با پذيرش اين اصل، بايد کنترل هاي مناسب به شيوه اي اعمال شود که شفافيت بر عملکرد مديران و کساني که اختيارات مالي دارند، حاکم باشد.
در يک شرکت ، هيات مديره داراي قدرت و اختيارات مالي است و اين موضوع اعضاي آن را ملزم مي کند در برابر سهامداران شرکت پاسخگو باشند. جنبه ديگر اشاعه فرهنگ حسابداري اين است که علاوه بر مسئولان حسابدهي، حسابخوانان هم با حقوق و وظايفشان آشنا باشند و به عبارت ديگر بتوانند اعمال حق کنند. در ابعاد کلان ، ملت به عنوان ماليات دهندگان، حساب خواهان محسوب مي شوند و دولت در قالب برنامه و بودجه و با استفاده از ابزارهاي نوين کنترلي، پاسخگوي ملت است. در اين ميان حسابداران سيستم هايي برقرار مي کنند تا مديران با تمام با تکيه بر آنها و با دسترسي به ابزارها و اطلاعات لازم ، به عنوان حساب دهنده و پاسخگو، بتوانند انجام وظيفه کنند.
نظام حسابداري : همانطور که نظام پزشکي و نظام حقوقي وجود دارد، بر حسابداري هم بايد نظامي حاکم باشد که بتواند روابط اخلاقي حسابداران با يکديگر و با جامعه را تنظيم کند و در عين حال با مبنا قرار دادن و به کار گيري ابزار و مفاهيم کلي، تشخيص دهند که چه موقع هزينه و يا درامد، هزينه و يا درآمد، هزينه و درآمد واقع ياست و يآ خريد و فروش، واقعاً تحقق يافته است.
يکي ار ويژگي هاي مشترک آنان، داشتن «استقلال» است. اظهار نظر و داوري اين حسابداران در مورد يک موضوع مالي به دليل قابليت هايي که دارند، مورد قبول مراجع رسمي است و براي کسي که مي خواهد در جايي سرمايه گذاري کند، قابل اطمينان و اتکا است. از اينرو حسابداران خبره و رسمي بايد مستقل باشند. استقلال آنان نيز داراي دو جنبه نفکري» و «علمي» است.
«استقلال فکري» اينکه تحت تاثير القائات ديگران قرار نگيرند و در نتيجه صرفاً بر اساس شواهد علمي و عملي، نظر بدهند. «استقلال عملي» نيز به اين معنا است که حقوق بگير موسسه هاي دولتي و يا خصوصي نباشند، از نظرات افراد بالادستتاثير نگيرند. به هر حال نظريه حسابدار رسمي را طبق قانون ، محاکم قضايي و اجرايي مي پذيرند و به آن استناد مي کنند.يک حسابدار مي تواند 2 نوع کار را انتخاب کند. يا در استخدام يک فرد يا بنگاه قرار گيرد، مديريت و اداره امور مالي آن را بر عهده گيرد و در نهايت حاصل کارش را در قالب گزارش هاي مالي ارائه دهد.
دوم اينکه در استخدام فرد يا بنگاهي نباشد و گزارشهاي مالي آنها را بررسي و در باره شان اظهار نظر کند. اين اظهار نظر هم به 4 صورت انجام مي گيرد که عبارتند از تاييد، نفي، عدم اظهار نظر و يا تاييد مشروط گزارش مالي. به هر حال خبرگي از ويپي هاي حسابدار مستقل و رسمي است و انجمن حسابداران خبره نيژ برخاسته از تجمع آنان و ساير حسابداران کشور است.
تاريخچه علم حسابداری